حمايت از حقوق زنان وكودكان در قوه قضائيه(بخش 1)

نوشته شده در حقوق کودکان

 

حمايت از حقوق زنان وكودكان در قوه قضائيه

 

نقش بسيار مهم زنان در حفظ و بقاي كانون خانواده بر هيچ‌كس پوشيده نيست. زنان و كودكان به دليل شرايط خاص جسمي‌ و رواني از ساير اقشار جامعه آسيب‌پذيرتر هستند و به همين دليل است كه ضرورت توجه به حقوق و همچنين حمايت از آنان امري انكارناپذير تلقي مي‌شود. به نظر مي‌رسد حمايت و توجه خاص جوامع از زنان و كودكان يكي از اركان استوارتر شدن كانون خانواده، تربيت‌پذيري فرزندان و درنهايت، حركت در مسير نيل به جامعه سالم باشد. بديهي است اصلاح وضعيت زنان و كودكان و حل مسائل و مشكلات آنان اگر با روشي مناسب و مبتني بر الگويي ديني و بومي‌ صورت‌ پذيرد، دستاوردهاي شگرفي براي جامعه خواهد داشت. در دستگاه قضايي اين مسئوليت برعهده تشكيلات "حمايت از حقوق زنان و كودكان" نهاده شده است.

   مسائل زنان و كودكان در جمهوري اسلامي‌ ايران در ادوار مختلف از سوي قانون‌گزار مورد توجه بوده و در قوانين متعدد حمايت از آنان پيش‌بيني شده است. در اين خصوص مي‌توان به اصل بيست و يكم قانون اساسي در حمايت از زنان و قانون مصوب 25 آبان ماه 1381 درخصوص كودكان اشاره كرد. بديهي است كه تدوين، اصلاح و يا تغيير قوانين مربوط به زنان و كودكان براساس شناخت نيازها و خواسته‌هاي حقوق قانوني و اجتماعي آنان در عرصه‌هاي مختلف، تبيين و تنوير ديدگاه اسلام در زمينه حقوق زن و كودك و پژوهش و ارائه راهكارهاي علمي ‌تا رسيدن به نتايج مطلوب از جمله امور مهمي‌ است كه در فرآيند رشد و توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي جامعه نقش بسزايي ايفا خواهد كرد. به همين دليل اداره حمايت از حقوق زنان و كودكان تشكيل شده است.

          علاوه بر توجهاتي كه در حيطه قانون‌گذاري و اجرايي نسبت به زنان و كودكان معطوف بوده، اين امر تجلي و جايگاه ويژه‌اي در نظام قضايي داشته است.

نگرش نوين آيت‌الله هاشمي ‌شاهرودي نسبت به مسائل قضايي در قالب تئوري توسعه قضايي افق روشني را در مقوله تأمين هر چه بيشتر عدالت و آزادي‌هاي مشروع قانوني، احقاق حق و تزريق نگرش‌هاي نوين فقهي ـ علمي ‌در چشم‌انداز آتي دستگاه قضايي ترسيم كرد. اداره حمايت از حقوق زنان و كودكان قوه قضاييه در اداره كل اجتماعي و فرهنگي حوزه رياست قوه قضاييه از مهرماه 1383 فعاليت خود را آغاز كرد كه حوزه عملكرد آن براساس مفاد بخشنامه مصوب دي‌ماه 1381 رئيس قوه قضاييه تعيين شده است.

   براساس اين بخشنامه (شماره 18421/81/1) امر نظارت بر "روند رسيدگي به پرونده‌هاي زنان و كودكان بزهكار"، "حمايت از حقوق زنان و كودكان بزه‌ديده" و "ارتقاي كيفي آموزش قضات اطفال" از سوي 30 نمايندگي در مراكز دادگستري‌هاي سراسر كشور از وظايف اين اداره است.

اين اداره طرح‌هايي كاربردي همچون الزامي كردن دوره روان‌شناسي قضات اطفال، برگزاري همايش قضات اطفال (منطقه‌اي و كشوري)، تشكيل كميته‌هاي اجرايي حمايت از حقوق كودكان در دادگستري‌هاي سراسر كشور، همكاري مستمر مراكز بهزيستي با دفاتر حمايت از حقوق زنان وكودكان در سراسر كشور، آزادسازي زنان زنداني (مجازات‌هاي مالي در جرايم غير عمد) با تعامل شوراهاي اسلامي ‌مراكز استان‌ها و ارائه طرح به دادگستري‌هاي سراسر كشور، همكاري سازمان نظام روان‌شناسي و مشاوره با دادگستري‌هاي سراسر كشور در ارائه خدمات مشاوره رايگان به مراجعان دادگاه‌هاي خانواده و همچنين برگزاري دوره‌هاي آموزشي ويژه مديران دفاتر حمايت از حقوق زنان و كودكان را تهيه و ارائه كرده است. 

   تقويت بيشتر دفاتر امور زنان در دادگستري‌هاي سراسر كشور، ارتقاي سطح حمايت از حقوق زنان و كودكان در مراجع قضايي، افزايش سطح آگاهي‌هاي حقوقي، قضايي، اجتماعي و فرهنگي زنان، تغيير نگرش و افزايش اعتماد زنان به دستگاه قضايي و جلب مشاركت و بهره‌گيري از ظرفيت‌هاي علمي، اجتماعي و فرهنگي زنان در تحقق اهداف دستگاه قضايي به‌ويژه حمايت از حقوق زنان و كودكان از اهداف اين اداره محسوب مي‌شود. سامان‌دهي و بهينه‌سازي ارائه خدمات دستگاه قضايي به زنان و كودكان كشور و ايجاد بسترهاي مناسب براي حفظ حقوق زنان و كودكان در جامعه از طريق دستگاه قضايي نيز از ديگر اهداف اين اداره است كه دنبال مي‌شود.

    با تلاش و پيگيري اين اداره، در دادگستري‌هاي سراسر كشور دفاتر حمايت از حقوق زنان و كودكان راه‌اندازي شد. در ابتدا اقدامات لازم به منظور ايجاد دفاتر و تعيين مديران شايسته تحت نظر رؤساي كل دادگستري‌هاي سراسر كشور صورت گرفت و متعاقب آن برنامه‌ريزي‌هاي مناسب براي فعاليت مؤثر اين تشكيلات انجام شد و ارتباط مستمر و انعكاس عملكرد دفاتر استان‌ها و نظارت بر امور مربوط به آنها در رأس كار قرار گرفت.

     براساس تشكيلات مصوب مربوط به نيروي انساني دستگاه قضايي، بيش از 170 كارشناس (قضايي، مددكار اجتماعي، آمار، روان‌شناس و ارتباطات) براي ارائه خدمات تخصصي در اين دفاتر در نظر گرفته شده است كه در همين رابطه پيگيري‌هاي لازم به منظور تحقق اهداف سازماني مذكور ادامه دارد.  

    كمك به حل مشكلات و معضلات حقوقي و قضايي زنان و كودكان در اين استان‌ها از مهم‌ترين اهداف محسوب مي‌شد. در همين رابطه و در جهت تحقق اهداف تعيين شده برنامه‌ها‌يي به عنوان شرح وظايف دفاتر استاني حمايت از حقوق زنان وكودكان تهيه و براي آنها ارسال شد. بر اين اساس، گزارش‌هاي ماهانه از اين دفاتر دريافت شده و در اختيار رئيس قوه قضاييه و مسئولان قضايي ذيربط قرار مي‌گيرد.

 

شرح وظايف دفاتر حمايت از حقوق زنان و كودكان دادگستريهاي كل كشور

 

1-      ارائه خدمات ويژه قضائي به زنان و كودكان آسيب­ديده جنسي ،‌ جسمي و رواني در روند رسيدگي به پرونده­ و پس از آن ( ارجاع به دادستاني ، پزشكي قانوني و ... ) و اتخاذ برنامه­هاي حمايتي ، بخصوص در زمان درمان جسمي و رواني آنان

2-      ارائه خدمات مشاوره­اي حقوقي ، روانشناختي و مددكاري به مراجعين جهت ارتقاء توانايي فردي ايشان در راستاي كنترل و كاهش آسيبهاي اجتماعي و حفظ حقوق فردي و اجتماعي

3-      معرفي و ارجاع زنان و كودكان بي­سرپرست و بدسرپرست به مراكز حمايتي (دولتي و غيردولتي) ، حرفه­آموزي و اقتصادي جهت ارتقاء توانايي اقتصادي در راستاي كنترل و كاهش آسيبهاي اجتماعي

4-            معرفي و ارجاع كودكان بازمانده از تحصيل به مراجع ذيصلاح ( آموزش و پرورش     و ... )

5-            بررسي پرونده­هاي خاص در مسائل زنان و كودكان بزه­ديده و بزهكار

6-            بازديدهاي مستمر ماهانه از كانون­هاي اصلاح و تربيت و بندهاي نسوان در سطح استان

7-      بررسي وضعيت كانون­هاي اصلاح و تربيت و بند نسوان ( تجهيزات و تشكيلات انساني و اداري و غيره ) و ارائه گزارش به مسؤولين ذيربط و انجام پيگيريهاي لازم

8-      بررسي وضعيت مددجويان كانون­هاي اصلاح و تربيت و بندهاي نسوان (‌ جرايم ، مجازاتها ،‌ مطالبات قانوني و ... ) و ارائه گزارش به مسؤولين ذيربط و انجام پيگيريهاي لازم

9-            ايجاد بانك اطلاعات مربوط به وضعيت زنان و كودكان بزه­ديده و بزهكار با عنايت به گزارش­هاي زندان و كانون اصلاح و تربيت

10- انعكاس آمار مربوط به جرايم و مجازات­ها به مراجع ذيصلاح قضائي

11- حضور فعال در سمينارها و كارگاه­هاي آموزشي جهت آگاهي از آخرين دستاوردهاي علمي حقوق مربوط به زنان و كودكان

12- همكاري و هماهنگي با برنامه­هاي آموزش تخصصي ويژه قضات اطفال ، تهيه شده در واحد حمايت از حقوق زنان و كودكان نهاد قوه قضائيه

13- همكاري مؤثر و مستمر با معاونت­ آموزش دادگستري استان جهت استفاده از امكانات آموزشي و برگزاري دوره­هاي آموزشي مورد نياز

14- ارتباط مؤثر و مستمر با دادگاه­هاي اطفال و خانواده و رسيدگي به پرونده­ها و دريافت آمار و اطلاعات مورد نياز و آگاهي از روند برگزاري دوره­هاي آموزشي مورد نياز

15- ارتباط مؤثر و مستمر با دستگاه­هاي دولتي و نهادهاي مردمي : استانداري، شوراي شهر ، دانشگاه­ها ، كانون­هاي فرهنگي و ... جهت اجرايي كردن طرح­هاي دفاتر

16- ارتباط مؤثر و مستمر با سازمان بهزيستي جهت استفاده از توانائي­هاي آن سازمان

17- ارتباط مؤثر و مستمر با نيروي انتظامي به منظور تبادل اطلاعات و استفاده از ظرفيتهاي سازماني در رابطه با موضوعات قضائي و انتظامي مربوط به زنان و كودكان

18 – هماهنگي و پيگيري و ارائه گزارش­ درخصوص روند همكاري كارشناسان سازمان بهزيستي و تشكيل و برگزاري كميته­هاي اجرائي استاني حمايت از حقوق اطفال دادگستري­ها

19- تهيه و ارسال گزارش ماهانه در قالب فرمهاي تنظيم­شده به اداره كل اجتماعي و فرهنگي حوزه رياست قوه قضائيه                                                                        

                                                                                                                             

علاوه بر وظايف تعيين شده فوق اهم اقدامات و عملكردهاي دفاتر اداره حمايت از حقوق زنان و كودكان در مراكز استان‌ها به شرح ذيل مي‌باشد:

1. ايجاد بانك اطلاعات حمايت از حقوق زنان و كودكان استان مربوطه

2. برقراري ارتباط و تعامل مستمر با مراكز فعال دولتي و غيردولتي در سطح استان به منظور آگاهي و بهره‌برداري از عملكرد آنان و يافته‌هاي جديد درحوزه‌هاي مربوطه

3. انجام بازديدهاي دوره‌اي و ارتباط مستمر با زندان‌ها، كانون‌هاي اصلاح و تربيت و مراكز نگهداري اطفال بي‌سرپرست (و بد سرپرست) در مراكز بهزيستي و ساير مراكز.

4. انجام بازديدهاي دوره‌اي از بند نسوان زندان استان مربوطه و بررسي وضعيت زنان زنداني و رسيدگي و پيگيري مشكلات آنان با رويكرد دفاع و حمايت از حقوق قانوني آنان كه اين طرح ابتدا در قالب بازديد از بند نسوان، بهداري فروشگاه و ديگر قسمت‌هاي زندان‌هاي استان تهران‌آغاز شده و در مراحل بعدي اجراي طرح بازديد از زندان‌هاي استان‌هاي سراسر كشور در دستور كار قرار گرفته است.

5. بررسي پرونده‌هاي خاص و حساس در مسائل زنان كه شاخص‌هاي حسي جامعه را تحريك مي‌كنند (اعم از رسانه‌ها، مطبوعات و مجامع بين‌المللي)

6. بررسي پرونده‌هاي خاص و حساس در مسائل كودكان كه شاخص‌هاي حسي جامعه را تحريك مي‌كنند (اعم از رسانه‌ها، مطبوعات و مجامع بين‌المللي).

7. انجام معاضدت قضايي (ارائه مشاوره، معرفي افراد به وكلاي تسخيري) براي زنان مراجعه‌كننده به مراجع قضايي در رابطه با پرونده‌هاي آنها در محاكم قضايي

8. توجه ويژه به مجازات‌هاي جايگزين حبس و ارائه راهكارهاي عملي وحركت در راستاي حذف كامل زندان در مورد زنان و كودكان استان‌ها

9. بررسي مسائل جنسي همچون ايدز و  بيماري‌هاي خاص زنان و كودكان در استان‌ها

10. تلاش درجهت افزايش اگاهيهاي حقوقي خانواده ها با حضور در برنامه‌هاي راديويي وتلويزيوني¸سخنراني در مراكز فرهنگي تربيتي٬ همكاري در تهيه بروشورهاي اموزشي و....

11. ارتباط وهمكاري موثر ومستمر با مراكز دولتي اجرايي مرتبط با حقوق زنان وكودكان

12. ارائه گزارش عملكرد ماهانه به اداره حمايت از حقوق زنان و كودكان   

اضافه کردن نظر


کد امنیتی
تغییر کد امنیتی

آخرین ارسالهای کاربران